Ortak zemin
Risk değerlendirmesi her işyerinde zorunludur ve çok tehlikeli 2, tehlikeli 4, az tehlikeli 6 yılda bir yenilenir. İşyerinin taşınması, teknoloji değişikliği, iş kazası/meslek hastalığı/ramak kala gibi hâllerde süre beklenmez.
5×5 L Tipi Matris
R = Olasılık × Şiddet (her ikisi 1-5). Sonuç 1-25:
- 25 → kabul edilemez, iş başlatılmaz
- 15-20 → yüksek, kısa vadede iyileştir
- 8-12 → orta, planlı iyileştir
- 2-6 → düşük, izle
- 1 → önemsiz
Basit ve hızlıdır; ofis ve KOBİ'lerin standardıdır. Zayıf yanı: maruziyet sıklığını ayrıca hesaba katmaz.
Fine-Kinney
R = Olasılık × Frekans × Şiddet. Maruziyet sıklığı (frekans, 0,5-10) ayrı çarpandır — yöntemi matristen ayıran özellik budur. Eşikler: <20 kabul edilebilir · 20-70 izlenmeli · 70-200 önemli · 200-400 yüksek · >400 çalışma durdurulur.
FMEA ve HAZOP
FMEA bileşen odaklıdır: her hata türü için Olasılık × Şiddet × Tespit Edilebilirlik çarpılır (RÖS). HAZOP proses odaklıdır: "fazla, az, yok, ters" gibi kılavuz kelimelerle tasarım sapmaları taranır; kimya tesislerinin yöntemidir.
Sınavda böyle sorulur
Skor verilir, eylem istenir: "Fine-Kinney'de 540 çıktı" → çalışma durdurulur. Ya da ayırt edici özellik sorulur: "frekans" → Fine-Kinney, "tespit edilebilirlik" → FMEA, "kılavuz kelime" → HAZOP.